Đọc hiểu văn bản là dạng bài chắc chắn xuất hiện trong các đề thi THPT Quốc Gia môn Ngữ Văn với 4 câu hỏi chiếm tới 3 điểm trong tổng 10 điểm của bài thi.

Dạng bài này tuy không quá khó là cơ hội để nâng cao tổng điểm bài thi môn Văn nhưng để đạt điểm tuyệt đối 3/3 của phần đọc hiểu theo cấu trúc lại là việc không hề đơn giản.

Vậy phải làm sao để có thể ăn trọn điểm phần này, hãy cùng Thi Quốc Gia tìm hiểu về dạng bài này và những bí kíp để làm tốt bài thi này nhé!

Đặc điểm của dạng bài đọc – hiểu văn bản

Bài tập đọc hiểu văn bản nằm ở Phần I (3 điểm) trong đề thi THPT Quốc gia môn Ngữ văn. 

Nó có thể là một đoạn văn thuộc bất cứ loại văn bản nào từ văn bản khoa học, báo chí, công văn đến văn bản nghệ thuật miễn là văn bản ấy được viết bằng ngôn từ. 

Hầu như văn bản được chọn đọc hiểu đều không nằm trong SGK Ngữ Văn mà thường là các trích đoạn theo dạng văn bản nghị luận liên quan đến các vấn đề về lối sống, xã hội,..

Yêu cầu đề bài của kiểu bài đọc – hiểu văn bản

Mỗi đề bài đọc hiểu sẽ yêu cầu các bạn thí sinh trả lời 4 câu hỏi nhỏ tập trung vào các khía cạnh như:

-    Nội dung chính của văn bản hoặc ý nghĩa của văn bản.

-    Nhận xét và bình luận về 1 ý kiến nào đó trong đoạn văn.

-    Các thông tin quan trọng của văn bản: nhan đề, phong cách ngôn ngữ, phương thức biểu đạt.

-    Những hiểu biết về từ ngữ, cú pháp, chấm câu, cấu trúc, thể loại văn bản.

-    Một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản và tác dụng của chúng.

Cách làm bài đọc hiểu văn bản để đạt điểm cao

Sau khi đã nắm được được đặc điểm và yêu cầu của dạng bài đọc – hiểu văn bản, các bạn cần chú ý những điều sau đây để có thể làm bài đọc hiểu tốt nhất và đạt được điểm cao:

-    Nắm được phương pháp đọc – hiểu một văn bản, các yêu cầu và hình thức kiểm tra cụ thể về đọc hiểu.

-    Với dạng bài này, các bạn nên viết trong khoảng 30 phút và viết khoảng 1 mặt giấy thi là đủ để dành thời gian cho phần II. Làm văn.

-    Câu trả lời nên chính xác, đầy đủ, ngắn gọn và trả lời trực tiếp vào câu hỏi, theo kiểu “hỏi gì đáp nấy” không nên trình bày quá dài dòng, lạc ý.

-    Ở dạng bài này, bạn cũng không cần trình bày theo kiểu mở bài và kết bài, cũng không nên gạch đầu dòng để trình bày các ý mà mình muốn nói mà hãy viết câu trả lời thành đoạn văn nhỏ, hoàn chỉnh.

-    Khi xác định phong cách ngôn ngữ của văn bản, thao tác lập luận hoặc phương thức biểu đạt trong văn bản các bạn nên giải thích ngắn gọn tại sao tác giả lại sử dụng phương pháp này.

Những kiến thức cần nắm vững trong cách làm bài đọc hiểu văn bản

1. Các phong cách ngôn ngữ chức năng.

Trong đề thi thường xuất hiện câu hỏi: Văn bản trên thuộc phong cách ngôn ngữ nào? Các em chú ý đọc kỹ văn bản, tìm hiểu đặc điểm của phong cách ngôn ngữ của văn bản rồi hãy trả lời.
6 phong cách ngôn ngữ thường dùng:

   Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt là phong cách được dùng trong giao tiếp sinh hoạt hàng ngày, thuộc hoàn cảnh giao tiếp không mang tính nghi thức. Trong đề đọc hiểu, nếu đề bài trích đoạn hội thoại, có lời đối đáp của các nhân vật, hoặc trích đoạn một bức thư, nhật ký, thì chúng ta trả lời văn bản đó thuộc phong cách ngôn ngữ sinh hoạt nhé.

-    Phong cách ngôn ngữ khoa học có kết cấu văn bản mang tính khái quát (các luận điểm khoa học trình bày từ lớn đến nhỏ, từ cao đến thấp, từ khái quát đến cụ thể) dùng nhiều thuật ngữ khoa học ít có biểu đạt mang tính cá nhân.

-    Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật là phong cách ngôn ngữ chủ yếu dùng trong các tác phẩm văn chương, không chỉ có chức năng thông tin mà còn khả năng gây ấn tượng mạnh với người nghe người đọc. Đây là phong cách xây dựng hình tượng dựa trên các biện pháp tu từ với những ngôn từ được sắp xếp, chọn lọc mang lại giá trị nghệ thuật – thẩm mỹ. Trong đề đọc hiểu, nếu thấy trích đoạn nằm trong một bài thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết, tuỳ bút, ca dao,… và các tác phẩm văn học nói chung thì câu trả lời là thuộc phong cách ngôn ngữ nghệ thuật bạn nhé.

-    Phong cách ngôn ngữ chính luận là phong cách ngôn ngữ dùng trong các văn bản chính luận hoặc lời nói miệng trong các buổi hội nghị, hội thảo, nói chuyện thời sự,… nhằm trình bày, bình luận, đánh giá những sự kiện, những vấn đề về chính trị, xã hội, văn hóa, tư tưởng,…theo một quan điểm chính trị nhất định.

-    Phong cách ngôn ngữ hành chính là phong cách ngôn ngữ dùng trong các văn bản hành chính theo một khuôn mẫu nhất định, không sử dụng biện pháp tu từ, hàm ý, không sử dụng từ ngữ biểu đạt quan hệ, tình cảm cá nhân và sử dụng các lớp từ toàn dân, không sử dụng tiếng địa phương hay khẩu ngữ.

-    Phong cách ngôn ngữ báo chí là phong cách ngôn ngữ dùng để thông báo tin tức thời sự trong nước và quốc tế, phản ánh chính kiến của tờ báo và dư luận quần chúng, nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của XH. 

2. Các phương thức biểu đạt

Cách làm bài đọc hiểu văn bản khi hỏi về các phương thức biểu đạt cần có những lưu ý:

– Thông thường một văn bản sẽ có sự kết hợp của nhiều phương thức biểu đạt khác nhau nhưng bao giờ cũng sẽ có phương thức biểu đạt chính vì vậy khi làm bài, bạn cần đọc kỹ đoạn văn để xác định được phương thức biểu đạt chính mà tác giả sử dụng xuyên suốt toàn bài.

– Có 4 phương thức thường xuất hiện trong các đề thi là biểu cảm, tự sự, miêu tả và nghị luận.

3. Các thao tác lập luận

Các thao tác lập luận sẽ bao gồm: giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận, so sánh, bác bỏ.

4. Các biện pháp tu từ

Các biện pháp tu từ thường gặp bao gồm: so sánh, nhân hóa, ẩn dụ, hoán dụ, điệp từ, nói giảm nói tránh, nói quá, tương phản, liệt kê, chơi chữ.

5. Đặc trưng của các thể thơ

Đặc trưng của các thể thơ: thơ lục bát, thơ song thất lục bát, các thể ngũ ngôn Đường luật, các thể thất ngôn Đường luật và các thể thơ hiện đại.

6. Các hình thức lập luận của đoạn văn

Các hình thức lập luận của đoạn văn bao gồm: diễn dịch, quy nạp, song hành, đoạn tổng – phân – hợp, đoạn móc xích.

7. Một số phương tiện và phép liên kết

Phương tiện liên kết là yếu tố ngôn ngữ được sử dụng nhằm làm bộc lộ mối dây liên lạc giữa các bộ phận có liên kết với nhau. 

Các phép liên kết chính sau đây: phép lặp, phép thế, phép liên tưởng, phép nghịch đối, phép nối.

8. Các phương thức trần thuật

Các phương thức trần thuật thường xuất hiện trong các văn bản truyện kể: truyện, tiểu thuyết.

Trên đây là một số gợi ý của Thi Quốc Gia về kinh nghiệm cũng như những kiến thức thức cần lưu ý khi làm bài đọc hiểu văn bản. 

Hi vọng những thông tin chúng tôi cung cấp sẽ mang lại hữu ích cho bạn và giúp bạn đạt được điểm cao nhất của phần này.